(Viết tặng Café Moka cùng các bạn trong Bếp Hồng, with love! Cám ơn bạn vì đã giúp Bọ nhớ về những kỷ niệm trong ký ức lần này!)
Bạn nhắc:
"... Hình như lá xoài non ,mình có thể ăn được , hơi chua chua ,cuốn bánh tráng , rau sống"
Chắc bạn đang cười tôi: tưởng gì, lấy nước công cộng, nôm na là nước phông tên! có chi mà hiếm người biết! Ừ thì nếu giản dị là gánh nước phông tên thì hồi đó, thời mà nước máy chưa vào được từng nhà trong vùng Sài Gòn có chi là lạ. Nhưng đây lại không phải gánh nước phông tên! Bạn nghe tôi kể nhé!
Đó là 1 cái hồ nước hình chữ nhật cao chừng hơn thước, dàii chắc đâu khoảng 5 thước chia làm 2 phần, mỗi phần được đóng mở bằng 1 nắp kiêủ trap door bằng sắt có khoá bằng ổ khoá chắc chắn. Nước chảy đầy hồ từ 2 vòi phông tên nằm trong lòng mỗi ngăn một chiếc.
Cứ 2 ngày 1 lần ông chủ hồ nước - tụi tôi và người trong xóm kêu là thầy Hai hồ nước, nhân vật thầy Hai này khiến khi lớn lên tôi cứ mường tượng ra khuôn mặt ông dưới cái tên của Sơn Nam hay Bình Nguyên Lộc, giản dị là vì ông chuyên mặc bộ bà ba trắng đi đôi guốc mộc giống các nhà văn miệt vườn miền Nam này hết sức! - mở hồ cho người ngụ phía trong sâu trong xóm, nơi mà nhà được cất chấp vá sau này nên nước máy không dẫn đến được; có thể múc nước gánh về trữ dùng, dĩ nhiên là phải trả tiền và chỉ mở hồ trong thời gian 1 tiếng! Ngoài thời gian đó thiếu nước thì phải xuống dưới phông tên ngã tư xa hơn.
Cửa sổ sau nhà tôi nhìn ngay ra hồ nước, tôi lại thích quan sát nên tha hồ nhìn cảnh sống đởi thường mà lại khá là hiếm hoi đó, rồi thích thú ghi nhận vào trí nhớ tôi cho đến vài chục năm sau! Có nhiều người từ xóm lạ đến xách nước (tôi gọi là xách nước mà không gọi gánh nước vì nhiều người chỉ múc nước vào 1 thùng thiếc 20 lít rồi xách bằng tay về nhà chứ không cần quang gánh), tiếng thùng thiếc va chạm vào nhau loảng xoảng chen lẫn tiếng rào rào của nước múc từ hồ đổ vào thùng tạo thành 1 âm thanh rất vui tai. Thầy Hai ngồi trên 1 chiếc bàn nhỏ kê gần đó để thâu tiền mỗi thùng sau khi múc đầy lại ghé trả trước khi xách đi. Những khuôn mặt đó có quen có lạ, nhưng in đậm nét nhất trong tôi là 1 người đàn bà, tôi không biết tên nhưng gọi theo người trong xóm là bà Tà La! Bà Tà La, nghe tên là có thể hình dung ra 1 người ăn to nói lớn, lại nói nhiều và nói lung tung phải không? Đúng như tên (thiệt ra tôi nghĩ người trong xóm đã lấy đặc điểm giọng nói của bà để gọi thành tên!) giọng bà Tà La đặc, rền và rổn rảng như giọng đàn ông. Nhưng điều làm tôi có ấn tượng đậm với bà không phải là giọng nói, mà là sự săn sóc của bà dành cho con chó của bà!
Thời đó người mình nuôi chó kiểng không nhiều, mà lại là một con chó trắng lông xù, to như chó berger! Bà Tà La giữ chó rất sạch, lúc nào nhìn nó cũng trắng bông như đám mây trên trời cao lạc vào xóm sâu tăm tối kia, nơi mà nước máy của Sở Thuỷ Cục không dẫn vào tới được! Mỗi lần thầy Hai mở nước là y như rằng có mặt bà Tà La, bà không xách nước ngay, mà dắt chó ra rồi xắn hai ống quần cao tới bẹn, bà xát xà bông, tắm chó rất cẩn thận, xong đâu đấy bà cột chó vô hàng rào nhà gần đó, xách vài thùng nước về đổ đầy lu khạp xong mới dẫn chó về. Xóm tôi có nhiều hình ảnh rất tầm thường như vậy, nhưng tôi không thể nào quên được.
Bạn, và nhiều bạn trẻ khác khen tôi có kiến thức! Tôi, tôi nghĩ không phải kiến thức rộng mà do tôi may mắn lớn lên trong một môi trường sống động đầy màu sắc lúc nhỏ, trong đó có nhiều nhân vật tuy không kiệt xuất nhưng khá độc đáo và cá tính rất rõ nét đã in đậm vào trí nhớ tôi, như một âm bản của nhiếp ảnh để khi có chút gì chạm đến là hiện rõ dần lên thành dương bản vậy!
Một âm bản khác trong tôi là dì Ba Lem! dì Ba Lem chuyên bán các món ăn sáng rặt Nam như bánh xèo, bún mắm, bún thịt nướng, cháo bồi, bánh hỏi thịt nướng và đặc biệt: bánh nghệ thịt nướng! Bánh nghệ, sang đây tôi gặp nhiều người không biết bánh này khi tôi nói đến! Nhưng bánh nghệ, không phải là thứ tôi muốn nhắc đến hôm nay!
Các thứ quà sáng này, dì Ba Lem thường đơm trong 1 cái tràng nhỏ dọn cho khách. Trong tràng một bên dì xếp hoặc bánh xèo, hoặc bánh hỏi hay bánh nghệ, một bên dì xếp đầy các loại rau ăn kèm, thêm mít non luộc nếu khách ăn bánh hỏi hay bánh nghệ. Nhưng trong các thứ rau để cuốn bánh xèo, bánh hỏi hay bánh nghệ đều có mặt 1 loại lá màu phớt xanh lục, mơn mởn như có lớp dầu và cái tên thì thật là thơ mộng: Lá lụa!
Hình: Internet
Nó đó bạn à, cái lá cuốn kèm với rau sà lách và các loại rau thơm khi ăn bánh xèo hay món cuốn, cái lá có mùi chua nhẹ nhẹ mà bạn tưởng là lá xoài non, chính là lá lụa này đây! Dì Ba Lem, khi bán các thức ăn sáng rặt kiểu miệt vườn này cho bà con trong xóm, dì cũng chuyên chở tới người ăn những đặc sản rất là nhà quê ăn kèm theo món ăn dì bán. Món nào dì dọn kèm phụ gia đi kèm đúng gốc cho món đó, và cách nêm nếm rất "rặt" chứ không cải biên như nhiều nhà hàng ở VN bây giờ! Chắc tại vậy, mà các món ăn và dì đi sâu vào tiềm thức tôi cho tới tận bây giờ. Khi bạn nhắc về "đọt xoài non" thì ngay lập tức cái lá lụa này hiện ra thành dương bản trong tôi. Rõ mồn một!
Thêm 1 điều về dì Ba Lem: Làm nghề như dì, vào thời chưa có "chảo chống dính" như thời hiện đại, đôi chảo gang đen xì dùng để đổ bánh xèo là vật gia bảo của dì Ba! không hiểu vì cơ duyên nào, khi Ba tôi sang Úc đoàn tụ cùng Má tôi và các con sau gần 5 năm cách biệt, trong hành lý của Ba tôi có cặp chảo gang này cùng lời nhắn: Để bà Mười đổ bánh cho tụi nhỏ ăn! Tôi độ chừng trong thời buổi mà mọi người đều phải ăn độn mì với bo bo, gạo thì mua theo khẩu phần, vải thì mỗi năm 2 thước Nam Định khổ 9 tấc may được 1 ống quần. Mấy ai có dư dã để ăn sáng nên cặp chảo của dì trở thành vật lăn lóc góc bếp ám khói của dì. Chắc không đành lòng với cặp chảo bị bỏ quên, dì thà gởi nó theo Ba tôi để Má tôi xử dụng. Như bà mẹ nghèo ráng ký gởi đứa con cưng của mình ra nước ngoài để nó được tốt lành hơn.
Chắc là vậy!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét