NHỮNG MÓN ĂN , KỶ NIỆM TRONG KÝ ỨC: Nhớ Đà Lạt, nhớ Franciscaine, nhớ.... cà ri dê!!!

 Mưa tầm tả....mưa lê thê..... mưa làm mình nhớ lại những ngày xưa!!!

Ngày ở Đà Lạt, tôi là một học sinh nội trú trường đào tạo thương mại Franciscaine do các soeurs dòng nữ Francisco điều hành. Gần đây, đọc một bài báo nói về ngôi nhà nguyện, giáo đường nhỏ của nhà dòng bị bỏ hoang. Biết bao kỷ niệm chợt sống lại, thấy lòng rưng rưng....

Khu nội trú Franciscaine rất đẹp, kiến trúc cổ kiểu Gothic với những góc tường xây một phần bằng đá tảng, rất đẹp, rất Tây, rất....Đà Lạt!

Thời tôi ở đấy, khu nội trú chỉ có 1 tầng trệt và 2 tầng lầu: tầng trệt với những khung hành lang cách sân bằng những bức tường với vòm cong kiểu La Mã. Văn phòng, phòng ăn, phòng sinh hoạt của các học sinh nội trú nằm ở tầng này! Tôi nhớ, không biết bao nhiêu lần tôi bị gọi vào văn phòng bởi soeur Antonia về tội....chạy đùng đùng lên phòng ngủ trên lầu thay vì...đi khoan thai! Soeur Antonia là soeur giám thị già có khuôn mặt nghiêm khắc ít khi nào thấy nở nụ cười.. Văn phòng nằm ngay chân cầu thang dẫn lên lầu một là khu phòng nội trú. nên muốn về phòng là phải ngang qua văn phòng! Khổ, tôi lúc bấy giờ cá tánh lung lăng lại không thích bị gò bó nên mỗi lần về phòng là chạy cho nhanh, mà nhanh cỡ nào cũng không thoát khỏi bị soeur Antonia gọi lại, bắt phải đi chậm lại, cho ra dáng khoan thai nhu mì!!! Có lần tôi cãi soeur, bảo con đâu phải đi tu mà soeur bắt con khó thế!!! Lần đó, hình như trên môi soeur có thoáng 1 nụ cười....tuy rất mờ nhạt! Sau đó, hình như tôi ít bị gọi lại hơn và hình như soeur đổi vị trí bàn làm việc của soeur quay vào phía trong và đưa lưng ra cửa nên khó bắt gặp lũ chúng tôi chạy rầm rập về phòng hơn hoặc có bắt găp thì cũng không kịp gọi để phạt!

Ghi chú: trong hình, góc trái là văn phòng. Hình bên phải, toà building phía hậu cảnh chính là toà nhà nội trú. Ngày xưa lúc tôi ở đó chỉ có 2 tầng, trong hình có thêm một tầng thứ ba nữa!)

Nếp sống nội trú, đối với tôi lúc bấy giờ thật lạ lẫm nhưng đầy thích thú! Mặc dù thoát khỏi sự kiểm soát của gia đình nhưng vẫn bị đặt dưới sự kiềm toả của các soeur! Mà tính cách tinh nghịch tuổi học trò, càng bị buộc càng tìm cách vùng vẫy! Tôi nhớ, lúc đó sau giờ ăn chung dưới phòng ăn, về phòng rồi là ngoài những thứ ăn vặtcho khỏi buồn miệng, tuyệt đối không được mang thức ăn nóng hoặc có mùi gây khó chịu vào phòng ngủ! Bọn chúng tôi, một phòng 4 đứa thì gần như đứa nào cũng có mang theo 1 resistant cắm vô ly để nấu nước sôi (ăn mì gói!) Có nhiều khi, cắm phích nước vừa sôi, cho gói nêm, mì vào ca thì nghe tiếng chân! Vậy là đem ngay ca mì dấu vào gầm tủ, nhào lên giường kéo mền đọc sách hoặc nhảy vào bàn giả vờ chăm chú học! Tôi vẫn nhớ hình ảnh soeur Cecilia Phương, trẻ, nét đẹp dịu dàng, nói tiếngTây dòn rụm như bắp rang bước vào phòng nhìn quanh quất, mũi thun lại hít hít mùi (mì) vẫn phảng phất trong phòng! Trời Đà Lạt lạnh, mùi vị vương trong phòng kín lưu lại rất lâu! May mà soeur vốn dễ tính, sau khi răn chúng tôi vài câu soeur rút về phòng, khu biệt lập trên lầu trên cách khu nội trú 1 sân thượng rộng, buổi tối có thả đàn chó Dalmatians (mà các soeur gọi tiếng Pháp là chó Danois!) dữ vô cùng làm hộ vệ canh an toàn cho các nữ tu!

Ngày Chủ Nhật, chúng tôi dĩ nhiên đi lễ ở căn nhà nguyện nhỏ nhưng ấm cúng nằm trong khuôn viên khu Franciscaines. Nhà nguyện do 1 vị linh mục chăm nom, cha ở 1 căn nhà nhỏ gần nhà nguyện, có 1 soeur già (Soeur làngười Việt hồi hương từ Campuchia nên nói tiếng Việt không rành, chỉ lơ lớ)- lo việc cơm nước cho cha. Một điều về cha khiến tôi nhớ đến bây giờ: Mỗi khi ghé nhà thăm, nếu chúng tôi (lúc đó là một lũ con gái mới lớn!) đi thành nhóm đông, gọi cửa cha mới mở tiếp chúng tôi. Còn đi một hay 2 đứa thì dù có nhà cha cũng không bao giờ lên tiếng hoặc mở cửa: Đó là hạnh tu hành, giữ gìn hình ảnh khả kính của vị linh mục khỏi điều dèm pha!

Nơi nhà ăn và là nhà cha coi sóc nhà nguyện Franciscaine

Cuộc sống nội trú tại Franciscaine cũng tập cho tôi cách sống tự chủ, tự chăm sóc lấy bản thân: mỗi nội trú sinh tự mang theo 1 bộ dao muổng nĩa để ăn và sau khi ăn, tự rửa dọn bộ dao muỗng của mình, các dĩa, ly, tách sẽ được dọn rửa bởi người phụ trách nhà ăn. Dĩa, ly, dao muỗng nĩa là bởi Franciscaine ăn theo Tây, chỉ xử dụng dao nĩa và dĩa, ly chứ không dùng chén hoặc đũa! Cái đôi đũa, bình thường mình đâu để ý gì đến nó mà khi chỉ xài dao nĩa thì nhớ nó vô củng! Nhớ đến đỗi bọn tôi hay dùng đó như cái cớ để cuối tuiần được phép đi chơi (mà tôi gọi là xổng chuồng) bọn chúng tôii hay kéo ra chợ Đà Lạt để ăn hàng, dĩ nhiên là ăn bằng đôi đũa! Việc mỗi sáng thức dậy tự mình làm giường của mình với quy định ra khỏi giường thì phải phủ tấm couvre de lit lên và không được nằm lên trên: đó cũng là một điều hết sức mới lạ đối với tôi! Thế là tôi tự nhiên siêng năng làm giường, hơi cực nhưng chỉ để chứng tỏ mình cũng là 1 quý cô con nhà nền nếp  . Ở nhà có bao giờ tôi chịu tự mình xếp mùng mền cho chính mình???

Đà Lạt là xứ lạnh, nên mỗi tuần chúng tôi chỉ có 2 ngày được tắm gội bằng nước nóng: Nhà bếp sẽ nấu những nồi nước to tướng dưới hầm nhà, bọn tôi chia giờ nhau đi tắm gội, múc nước nóng pha vào những cái thau lớn trong phòng tắm. Tắm xong thì lo giặt giũ, phơi phóng trên nóc sân thượng thông qua nhà soeurs. Những ngày ấy các soeurs xích bọn Danois lại chứ không thì bọn tôi chẳng dám lai vãng qua sân!!!. Sau này, tôi tìm được lối lên rầm thượng (attic) trên lầu, chui qua khung cửa nhỏ là có thể trải quần áo phơi ngay trên mặt sân xi măng, không lo rủi ro chạm mặt với bọn Danois nếu ngày ấy chúng tôi lấy quần áo trễ hoặc bọn chúng được thả ra sớm!!!

Nhưng Franciscaine còn làm tôi nhớ đến...cà ri dê!!! Kỳ vậy?

Khu Franciscaines nằm gần khu Trại Hầm (là khu vườn mận Đà Lạt Trại Hầm nổi tiếng!). ba tôi có người bạn là bác Ba Xây! Nếu bạn thích và có xem cải lương chắc hồi xưa có lần nghe tiếng bác: Bác vốn là kép phụ trong đoàn hát Thanh Minh Thanh Nga. Là kép phụ lại không nổi tiếng nên bác không được xếp vai thường xuyên. Để mưu sinh, bác làm tài xế lái xe lô Minh Trung tuyến đường Sài Gòn Đà Lạt. Con gái bác là chị Lệ, bạn học chung với chị Năm tôi phân khoa Chính trị Kinh doanh, Đại học Đà Lạt. Có lần ba tôi lái chiếc Peugeot mới sắm lên Đà Lạt thăm chị em tôi, bác đưa ba và chúng tôi đi vòng khu Trại Hầm tới ăn cơm cà ri Ấn chính gốc, người chủ - theo lời bác - có bà con, hình như là anh em họ hàng chi đó với kép Thành Được! Các món ăn tại quán này rất ngon, tôi nhớ nhất là món cà ri dê và gỏi tái dê mà ở Sài Gòn không tìm ra nơi nào nấu giống vậy. Sau này, tìm được một quán Ấn ở đầu đường Tôn Thất Đạm, ngó ngang chùa Bà nhưng cũng không bằng cà ri và gỏi dê Đà Lạt, chỉ có món cà dĩa muối vị cà ri là ngon đặc biệt mà sau này tôi cũng không tìm ra tiệm nào khác có món cà muối này, kể cả sau này tìm trên internet cũng không có foodblogger nào có cách làm để học!

Từ Đà Lạt đến Franciscaines, rồi đến dĩa cà ri! Chẳng qua hôm nay tôi nấu món cà ri Ấn ăn kèm cơm nị!!! Một chút đó cùng với bài báo và những hình ảnh điêu tàn của một nơi tôi từng ghi lại chút dấu chân, từng gây ấn tượng đẹp biết bao nhiêu thời điểm đó. Nay còn gì đâu ngoài những sụp đổ, rêu phong??? Còn lại phải chăng chỉ là những ngậm ngùi, tiếc nuối??? Như Đà Lạt chỉ còn là ngậm nùi tiếc nuối trong tôi.